คุณวรวัฒน์ ศรียุกต์ รองประธาน คณะกรรมการพัฒนาการศึกษา หอการค้าไทย ดร.สุทธิพงษ์ สุวรรณสุข รองประธานสถาบันเสริมสร้างขีดความสามารถมนุษย์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และคุณบุรกร ทิพยสกุลชัย สมาคมธนาคารไทย ตัวแทนคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) เข้าร่วมการประชุมคณะทำงานด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 1/2569 ทั้งในรูปแบบออนไซต์และออนไลน์ คณะทำงานชุดนี้เป็น 1 ใน 7 คณะทำงาน ภายใต้คณะอนุกรรมการด้านการยกระดับทรัพยากรมนุษย์และการพัฒนาเทคโนโลยี ซึ่งมีท่านรองนายกรัฐมนตรียศนันท์ เป็นประธาน และเป็น 1 ใน 4 คณะอนุกรรมการของคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ (กรอ.) การประชุมครั้งนี้จัดขึ้น เพื่อวางกรอบแนวทางการศึกษาและออกแบบกลไกขับเคลื่อนกำลังคนกลุ่มสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ให้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ

ซึ่งที่ประชุมมีประเด็นสำคัญ ดังนี้ 

ที่ประชุมรับทราบคำสั่งแต่งตั้งและเป้าหมายของคณะทำงาน ภายใต้คณะอนุกรรมการด้านการยกระดับทรัพยากรมนุษย์และการพัฒนาเทคโนโลยี ซึ่งมีเป้าหมายหลักในการเพิ่มสัดส่วนกำลังคนทักษะสูง (Talent) จากร้อยละ 15 เป็นร้อยละ 22 และยกระดับผลิตภาพ (Productivity) ของประเทศเพิ่มขึ้นร้อยละ 5 (จาก 0.97 เป็น 1.02) เพื่อสนับสนุนเป้าหมายของ กรอ. ที่ต้องการเพิ่มศักยภาพทางเศรษฐกิจไทยให้เติบโตสูงกว่าร้อยละ 3 และยกระดับให้ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศอยู่ในอันดับที่ 20 ซึ่งกรอบแนวทางที่คณะอนุกรรมการส่งมา ออกแบบตามกลุ่มอุตสาหกรรม จึงอาจไม่สอดคล้องกับสายสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ทั้งหมด ขอให้คณะทำงานพิจารณาปรับประเด็นและตัวชี้วัดให้เหมาะสม และนำเสนอผลการดำเนินงานในสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนมีนาคม 2570

 การกำหนดทิศทางและกรอบยุทธศาสตร์การยกระดับกำลังคนสายสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ประธานเสนอกรอบตั้งต้นให้ที่ประชุมพิจารณา โดยมุ่งเน้น 3 เป้าหมายหลัก ได้แก่ ความพร้อมในการทำงาน (Work Readiness) คุณภาพกำลังคน (Workforce Quality) และความเข้มข้นของกำลังคนทักษะสูง (Talent Density) ผ่านการผสานแนวคิด STEAM การทลายกำแพงหลักสูตรเพื่อสร้างทักษะอาชีพที่หลากหลาย (Second Career) ควบคู่กับการต่อยอดมรดกภูมิปัญญาไทยและรักษารากฐานความเป็นมนุษย์ ผู้แทน ส.อ.ท. สนับสนุนกรอบนี้และเสนอเสาภูมิปัญญาไทย (Thai Wisdom) เพิ่มเติม ผู้แทนสถาบันนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม มจธ. ชี้ว่าคณะทำงานชุดนี้เป็นชุดเดียวที่ไม่ได้ผูกกับสาขาเศรษฐกิจ จึงต้องทำงานข้ามสาขาและไม่ซ้ำกับคณะทำงานชุดอื่น โดยยึดการเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นฐานและพิจารณาความสมดุลและความยั่งยืนควบคู่กัน ส่วนกรรมการสายมหาวิทยาลัยเสนอให้ความสามารถในการประเมินว่าข้อมูลใดเชื่อถือได้เมื่อใช้ AI เป็นผลลัพธ์การเรียนรู้ร่วมของทุกหลักสูตร และให้มีมาตรการป้องกันผลกระทบของเทคโนโลยีต่อสมาธิและสติปัญญาตั้งแต่เด็กเล็กถึงระดับมหาวิทยาลัย

แนวทางการพัฒนากลไกเชื่อมโยงข้อมูลและระบบการผลิตกำลังคนให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและ AI ที่กรรมการเสนอ ทั้งการบูรณาการข้อมูลตลาดแรงงานฝั่งความต้องการ (Demand-side) แบบ Real-time จากภาคเอกชน เนื่องจากภาครัฐยังพึ่งข้อมูลจากการสำรวจซึ่งได้ข้อมูลช้า การส่งเสริมสหกิจศึกษาและการฝึกประสบการณ์จริงตั้งแต่ชั้นปีที่ 1 โดยให้รัฐมีกฎหมายและงบประมาณสนับสนุนสถานประกอบการที่รับนักศึกษา การยกระดับบทบาทสถาบันอุดมศึกษาในภูมิภาค โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยราชภัฏที่เข้าใจบริบทของพื้นที่ รวมถึงการเสนอแนวทางปลดล็อกกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง เช่น กรอบหลักสูตรที่กำหนดไว้ก่อนยุค AI และการทำ Sandbox ที่ต้องมีการประเมินผลชัดเจน มีกลไกรองรับเมื่อเกิดผลเสีย และขยายผลเป็นการทั่วไปได้เมื่อได้ผลดี เพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน

กรรมการยกข้อมูลประกอบการหารือ ได้แก่ ผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีปี 2567 จำนวน 287,000 คน เป็นสายสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ร้อยละ 66.5 (ข้อมูล สอวช.) จำนวนนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏลดลงร้อยละ 35.5 ระหว่างปี 2557-2567 เยาวชนที่ไม่เรียนและไม่ทำงาน (NEET) มีราว 1.5 ล้านคน (ข้อมูล UNICEF) และผู้แทนภาคเอกชนด้านการจัดหางานระบุว่าวิศวกรซอฟต์แวร์ที่ใช้ AI 1 คนทำงานได้เท่ากับ 5 คน

การดำเนินงานในระยะถัดไป ประธานเสนอให้ผลงานของคณะทำงานเป็น Playbook ที่หน่วยงานนำไปปฏิบัติได้ ส่งมอบภายในเดือนมีนาคม 2570 โดยแบ่งโครงการนำร่อง (Flagship) เป็นระยะ 6 เดือน ไม่เกิน 1 ปี และ 3 ปี ตามกรอบของคณะอนุกรรมการ กรรมการเสนอให้คัดกลไกหลักให้เหลือ 3-5 กลไกที่ขยายผลได้จริง ที่ประชุมได้ให้ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะสำคัญ ซึ่งฝ่ายเลขานุการจะรวบรวมเพื่อนำไปปรับปรุงและจัดทำเป็นแผนการดำเนินงาน สำหรับใช้พิจารณาในการประชุมครั้งถัดไป ในวันศุกร์ที่ 11 ธันวาคม 2569