กรุงเทพฯ, 15 พฤษภาคม 2569 - ตามที่ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ในฐานะฝ่ายวิชาการ คณะทำงาน Zero Corruption: กกร. และเพื่อนไม่ทน ได้ดำเนินการแถลงข่าว “ผลการสำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชนเกี่ยวกับความโปร่งใสในการปฏิบัติราชการของภาครัฐ” เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม 2569 นั้น ทางศูนย์ฯ ขอชี้แจงในการทำงานเชิงวิชาการ ดังนี้

ทางศูนย์ฯ มีการประชุมแบบสอบถาม ซึ่งแบบสอบถามจะยึดโยงมาจากแบบสอบถามของธนาคารโลกที่ทางมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยเคยร่วมกับธนาคารโลก สำรวจเรื่องคอร์รัปชันที่ในขณะนั้น ธนาคารโลกร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (สำนักงาน ก.พ.) แบบสอบถามจึงยึดโยงจากแนวทางของธนาคารโลกเป็นหลักทั้งแนวคำถามและหน่วยงานที่ภาคธุรกิจติดต่อบ่อยซึ่งจะมีผลกระทบต่อภาคประชาชนในที่สุด

นอกจากนั้นทางศูนย์ฯ ได้นำเอาแนวทางของคำถามที่ OECD ตั้งประเด็น และ ปปช. กับ ปปท. ที่ได้ทำงานวิจัยในหลายรูปแบบ เมื่อแบบสอบถามเสร็จ ก็นำไปถามแบบตัวต่อตัว Face to Face เป็นส่วนใหญ่ ประมาณ 95% จำนวน 401 ตัวอย่าง ขณะเดียวกันก็ใช้ข้อมูลจาก Google Form มาเป็นตัว back up ของข้อมูล เพื่อดูความสอดคล้อง ซึ่งเป็นการตอบมาเพียง 5% เป็นตัวกำกับในเชิงนโยบาย ดังนั้น ในการแถลงข่าวนั้น เราใช้ข้อมูลจาก Face to Face 100% เต็ม

การสำรวจได้ใช้โครงสร้างของ GDP และประชากรและจำนวนธุรกิจ ในแต่ละภาคและแต่ละสาขาของธุรกิจเป็นสำคัญ ทั้งนี้จำนวน 26 หน่วยงาน มาจากแนวทางที่ธนาคารโลก และ OECD ที่ได้จำแนกหน่วยงานภาครัฐออกเป็น 5 กลุ่มหลัก ประกอบด้วย กลุ่มที่ 1: Tax & Revenue: หน่วยงานจัดเก็บภาษีและรายได้ภาครัฐ กลุ่มที่ 2: Licensing & Permits: หน่วยงานออกใบอนุญาตและจดทะเบียนธุรกิจ กลุ่มที่ 3: Customs & Trade: หน่วยงานศุลกากรและการค้าระหว่างประเทศ กลุ่มที่ 4: Utilities & Infrastructure: หน่วยงานสาธารณูปโภคและโครงสร้างพื้นฐาน กลุ่มที่ 5: Law Enforcement & Judiciary: กระบวนการยุติธรรมและการบังคับใช้กฎหมาย (ยกเว้นศาล) ร่วมกับการใช้ข้อมูลของสำนักงาน ป.ป.ช. ที่ได้แบ่งกลุ่มงานออกเป็น 5 ประเภท ประกอบด้วย

ประเภทโครงสร้างพื้นฐาน ประเภทสังคม ประเภทความมั่นคงและกระบวนการยุติธรรม (ยกเว้นศาล) ประเภทเศรษฐกิจ และประเภทนโยบายและวิชาการ ตลอดจนหน่วยงานต่างๆ พิจารณาร่วมกัน โดยมีการเปิดหน่วยงานอื่นๆ ไว้ในแบบสอบถามด้วย

ในการตอบแบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่างผู้ตอบแบบสอบถาม จะตอบตามความสมัครใจว่า มีประสบการณ์ตรงติดต่อกับหน่วยงานต่างๆ โดยตรงในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมาหรือไม่ อย่างไร และจะถามต่อว่ามีติดต่อกี่ครั้ง และมีการเสนอให้สิ่งตอบแทนพิเศษหรือไม่ ถ้ามีมีจำนวนกี่ครั้ง รวมไปถึงมูลค่าในการให้สิ่งตอบแทนล่าสุด

ทั้งนี้ทางศูนย์ฯ ได้นำเอาข้อมูลต่างๆ มาพิจารณา 2 รูปแบบ คือ (1) จำนวนที่มีการติดต่อกับจำนวนที่เสนอให้สิ่งตอบแทนออกมาเป็นเปอร์เซ็นต์ ว่าในการเจอ 100% มีการให้สิ่งตอบแทนกี่เปอร์เซ็นต์ และจัดเรียงลำดับและเปอร์เซ็นต์สูงสุด เช่น 100% สำหรับการติดต่อและต้องจ่ายผลตอบแทนเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ต่อมา (2) เป็นการเรียงลำดับจากมากไปหาน้อยสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่ตอบว่า มีการเสนอให้สิ่งตอบแทนโดยนำเอามูลค่าการจ่ายต่อครั้ง มานำเสนอเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย

แบบสอบถามมุ่งเน้นถามกลุ่มตัวอย่าง โดยถามภาพกว้าง เรื่องการคอร์รัปชันในภาพรวม และประสบการณ์ที่ติดต่อหน่วยงานต่างๆ ว่าต้องจ่ายผลตอบแทนสิ่งตอบแทนพิเศษหรือไม่ ไม่ได้มุ่งเน้นในการเจาะรายละเอียดในแต่ละหน่วยงานของภาครัฐ ว่าให้แก่บุคคลใด หรือในกระบวนการขั้นตอนใด อย่างไร

และท้ายที่สุดก่อนที่จะมีการแถลงข่าวนำเสนอผลการสำรวจฯ นั้น ทางศูนย์ฯ ได้มีการประชุมหารือร่วมกับคณะทำงาน Zero Corruption โดยภาพรวมถึงผลการสำรวจที่ได้นำไปแถลงข่าว