ประเทศไทยต้องทำอย่างไรเรื่องคอร์รัปชัน เพื่อเข้าเป็นสมาชิก OECD ได้สำเร็จ

เพื่อให้ประเทศไทยได้รับการยอมรับเข้าเป็นสมาชิก OECD ภายในปี 2571 ตามเป้าหมาย รัฐบาลได้แบ่งภารกิจแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันออกเป็นสองกลุ่มภารกิจ

ภารกิจแรก : ปราบปรามสินบนในการค้าและการทำธุรกิจระหว่างประเทศ

1. เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาต่อต้านการให้สินบนต่างประเทศ

สมัครเป็น “ภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการให้สินบนแก่เจ้าหน้าที่รัฐต่างประเทศในการทำธุรกรรมทางธุรกิจระหว่างประเทศ” (OECD Anti-Bribery Convention) ตามเงื่อนไขที่ OECD กำหนดก่อนเข้าเป็นสมาชิก โดยคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติแล้วเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2568

2. ปรับปรุงกฎหมาย ป.ป.ช.

ปรับปรุงกฎหมาย ป.ป.ช. มาตรา 176 เรื่องการเอาผิดนิติบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐ ให้มีความชัดเจนและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

3. ผลักดันมาตรการผ่อนผันโทษ (Leniency Program)

เพื่อจูงใจให้ผู้กระทำผิดบางรายออกมาให้ข้อมูลหรือสารภาพผิดแลกกับการยกเว้นหรือลดโทษทางอาญาแต่อาจเพิ่มโทษทางเศรษฐกิจอย่างเหมาะสมต่อนิติบุคคลที่กระทำผิด

4. แนวปฏิบัติที่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน

• ลงโทษผู้กระทำผิดทั้งบุคคลธรรมดา นิติบุคคล และบริษัทมหาชน ทั้งทางแพ่ง อาญา และมาตรการทางปกครอง เช่น Black List หรือสั่งหยุดกิจการ
• ส่งเสริมแนวปฏิบัติที่ดี เช่น No Gift Policy และการดำเนินธุรกิจตามมาตรฐานของแนวร่วมต่อต้านคอร์รัปชันของภาคเอกชนไทย (CAC)
• จัดทำรายงานความเสี่ยงและการบริหารความเสี่ยง เพื่อปิดช่องโหว่ที่อาจนำไปสู่คอร์รัปชัน พร้อมเปิดเผยข้อมูลให้ตรวจสอบได้
• ขยายความร่วมมือระหว่างประเทศในการควบคุมและลงโทษการกระทำผิด เช่น สินบนข้ามชาติ การฟอกเงิน และการส่งผู้ร้ายข้ามแดน

ภารกิจที่สอง : ผลักดันให้เกิดธรรมาภิบาลภาครัฐ (Public Governance)

กลไกสำคัญประกอบด้วยการพัฒนาระบบบริการประชาชน ยกระดับการเปิดเผยข้อมูล พัฒนากฎหมาย ปฏิรูปกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง และฟื้นฟูหลักนิติรัฐ

ภารกิจครั้งนี้ถือเป็นภารกิจสำคัญที่กำหนดอนาคตประเทศไทยเพราะต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานภาครัฐทุกแห่งในการยกเครื่องระบบราชการปรับเปลี่ยนกติกาการใช้อำนาจรัฐ และกำหนดบทบาทใหม่ของเจ้าหน้าที่รัฐในการบริการประชาชน

บทบาทของสำนักงาน ป.ป.ท.

สำนักงาน ป.ป.ท. ได้รับมอบหมายให้จัดทำ “รายงานการวิเคราะห์และประเมินระบบความซื่อตรงของภาครัฐ” (Integrity Review) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่ OECD ใช้ในการวิเคราะห์และทำความเข้าใจระบบความซื่อตรงภาครัฐของประเทศต่าง ๆ

บทสรุป

สิ่งที่ประเทศไทยต้องดำเนินการยังมีอีกหลายประการ เพื่อให้ได้รับการยอมรับเข้าเป็นสมาชิก OECD อย่างสง่างาม

องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ACT) ได้พัฒนาแอปพลิเคชัน Corruption Watch แชตฟ้องโกงทันใจ เพื่อให้ประชาชนและชาวต่างชาติที่ถูกเรียกรับสินบนหรือพบเห็นพฤติกรรมคอร์รัปชัน สามารถร้องเรียนต่อ ป.ป.ช. และ ป.ป.ท. ได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และติดตามผลได้

“ประเทศไทยจะก้าวสู่การเป็นสมาชิก OECD ได้สำเร็จ ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการสร้างระบบที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และไม่เปิดโอกาสให้เกิดการทุจริต”